Vraag de vroedvrouw
Zwanger: wat mag wel en wat mag niet?
Zodra je weet dat je zwanger bent, word je overspoeld met goedbedoelde adviezen en regeltjes. Het kan soms voelen alsof plots niets meer mag. Om door de bomen het bos weer te zien, zetten we wetenschappelijk onderbouwd en overzichtelijk op een rij wat je beter vermijdt én wat, vaak tegen de fabels in, gewoon wél mag.
Wat mag je écht niet (of vermijd je beter)?
1. Voeding en drank
- Rauw of halfrauw vlees: carpaccio, filet américain, rosbief, rauwe hammen (parmaham, serranoham) en niet doorbakken biefstuk.
- Rauwe melk en rauwmelkse kazen: vermijd zachte kazen met het etiket au lait cru (zoals rauwmelkse brie of camembert) wegens het risico op de listeriabacterie. Gepasteuriseerde kazen mogen altijd.
- Rauwe vis, schaal- en schelpdieren: sushi met rauwe vis, oesters en gerookte vacuümverpakte vis (zoals voorverpakte gerookte zalm, tenzij verhit in een gerecht).
- Roofvissen: een overdaad aan tonijn (ook uit blik), zwaardvis, haai, koningsmakreel en snoekbaars (bevatten te veel zware metalen zoals kwik en dioxines).
- Rauwe eieren: zelfgemaakte mayonaise, tiramisu, chocomousse of zachtgekookte of spiegeleieren met lopend eigeel (risico op salmonella).
- Lever en leverproducten: paté, leverworst en leverpastei (bevatten een te hoge dosis vitamine A, wat schadelijk is voor de orgaanontwikkeling van de baby).
- Alcohol: geen enkele hoeveelheid alcohol is bewezen veilig tijdens de zwangerschap (risico op foetaal alcoholsyndroom).
- Te veel cafeïne en zoethout: beperk koffie en energiedrankjes tot maximaal 1 à 2 kopjes per dag (max. 200 mg cafeïne). Vermijd overmatig zoethout of zoethoutthee (verhoogt de bloeddruk).
2. Leefstijl, verzorging en lichaam
- Tatoeages en piercings laten zetten: verhoogd risico op infecties en bloedoverdraagbare aandoeningen. Bovendien reageert het immuunsysteem anders en is de huid extra gevoelig.
- Zware chemische peelings en retinol (vitamine A-zuur): gebruik geen huidverzorging met retinoïden of retinol. Kies liever voor milde alternatieven zoals azelaïnezuur of niacinamide.
- Roken en meeroken: nicotine vernauwt de bloedvaten in de placenta, wat leidt tot zuurstoftekort en een lager geboortegewicht.
- Medicatie op eigen houtje: neem nooit zomaar ontstekingsremmers (zoals ibuprofen, diclofenac of aspirine) of vrij verkrijgbare neussprays met xylometazoline. Paracetamol is de veilige eerste keuze bij pijn of koorts.
3. Activiteiten, sport en ontspanning
- Achtbanen, pretpark- en kermisattracties: snelle acceleraties, abrupte stops en plotselinge G-krachten kunnen leiden tot een vroegtijdige loslating van de placenta (solutio placentae).
- Contactsporten en sporten met valrisico: paardrijden, skiën, snowboarden, vechtsporten, intensief mountainbiken en contactsporten (voetbal, basketbal).
- Diepzeeduiken: door drukverschillen kunnen er stikstofbelletjes in het bloed van de foetus ontstaan.
- Klassieke diepe buikmassages: geen gerichte, harde druk op de onderbuik of specifieke contractie-opwekkende acupressuurpunten in de eerste trimesters.
Wat mag wél (terwijl veel mensen denken van niet)?
- Vliegen: vliegen is volkomen veilig tot ongeveer 36 weken (bij een eenlingzwangerschap zonder complicaties). Zorg wel voor voldoende hydratatie, wandel regelmatig door het gangpad en draag bij lange vluchten eventueel steunkousen. Check altijd vooraf de specifieke voorwaarden van je luchtvaartmaatschappij.
- Zwangerschapsmassage: een professionele massage aangepast aan je zwangere lijf (in zijlig of op een speciale zwangerschapstafel) is juist een aanrader om spanning en rugklachten te verlichten.
- Haar verven: je haar kleuren met moderne haarverf is veilig. De opname van stoffen via de hoofdhuid in de bloedbaan is verwaarloosbaar klein. Zorg wel voor een goed geventileerde ruimte.
- Sauna en jacuzzi (met duidelijke voorwaarden): in het eerste trimester vermijden, omdat oververhitting van je kernlichaam de vroege celdeling kan verstoren. Vanaf het tweede trimester: was je lichaam al gewend aan de sauna vóór je zwangerschap? Dan mag een kort saunabezoekje (maximaal 8 à 10 minuten op een lagere bank) of een warm bad of jacuzzi (niet langer dan 20 à 30 minuten).
- Sporten en krachttraining: blijven bewegen is enorm gezond! Aangepaste krachttraining, zwemmen, wandelen en zwangerschapspilates of -yoga houden je bekkenbodem en conditie sterk. Vermijd enkel extreme maximale gewichten (vermijd zware buikdruk of de valsalva-manoeuvre).
- Seks en intimiteit: seks is volledig veilig gedurende de hele zwangerschap, zolang je vliezen niet gebroken zijn, er geen bloedverlies is en je gynaecoloog of vroedvrouw geen specifieke rust heeft voorgeschreven (bijvoorbeeld bij een voorliggende placenta). De baby zit veilig beschermd in het vruchtwater.
- Pindakaas en noten eten: vroeger dacht men dat dit allergieën veroorzaakte, maar het tegenovergestelde is waar: noten en pinda’s leveren gezonde vetten en verkleinen net de kans op latere allergieën.